Symposium Hegel en Religie - Wijsbegeerte en Wetenschap van Godsdienst 15 juni 2012

by H.W. Sneller Email

Symposium Hegel en Religie - Wijsbegeerte en Wetenschap van Godsdienst

 

 

 

Datum: vrijdag 15 juni 2012

Locatie: Sterrenwacht Leiden. Zaal C104

 

Onder auspiciën van het Centrum voor Duits Idealisme (CDI), de afdeling Rechtsfilosofie van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid en het Instituut voor Godsdienstwetenschappen van de Universiteit Leiden.

 

Onderzoeksvraag van het Symposium:

Naar aanleiding van het nieuw verschenen boek over Hegels filosofie van de historische religievormen worden in dit Symposium een aantal aanverwante thema’s besproken. Hoe zou een filosofische benadering van de verschillende religies - een benadering zoals die van G.W.F. Hegel – bij kunnen dragen aan een beter begrip daarvan. Hou zou de religiefilosofie een rol kunnen spelen in het (actuele) debat over religie, en de verhouding daarvan tot recht en politiek?

 

 

9.30 uur Ontvangst met koffie

10.00 – 10.10 uur Welkom en opening.

Moderator: Bart Labuschagne

Filosofie en religie:

10.10 – 10.40 uur Prof.dr. Paul Cobben (Tilburg)

10.40 – 11.00 uur Dr. Rico Sneller (Leiden)

11.00 – 11.15 uur Debat

Jodendom:

11.15 – 11.45 uur Dr. Timo Slootweg (Leiden)

11.45 – 12.15 uur Prof.dr. Judith Frishman (Leiden)

12.15 – 12.30 uur Debat

12.30 – 13.30 uur Lunchpauze

Katholicisme:

13.30 – 14.00 uur Prof.dr. Peter Jonkers (Utrecht)

14.00 – 14.30 uur Prof. Dr E. Brugmans

14.30 – 14.45 uur Debat

Protestantisme:

14.45 – 15.15 uur Dr. Lu de Vos (Leuven)

15.15 – 15.45 uur Dr. Rick Benjamins (Leiden)

15.45 – 16.00 uur Debat

Islam:

16.00 -16.30 uur Dr. Gerrit Steunebrink (Nijmegen)

16.30 - 17.00 uur Prof.dr. Maurits Berger (Leiden)

17.00 - 17.15 uur Debat

17.15 - 18.00 uur Borrel

Eventueel: Diner in de Faculty Club.

 

Korte samenvatting van de lezingen:

Paul Cobben:

Cobben gaat in op Hegels algemene karakterisering van religie als een voorstelling van de vrijheid, die op een bepaalde manier correspondeert met de wijze waarop vrijheid in een specifieke samenlevingsvorm verwerkelijkt is. Hij zal m.n. laten zien dat de vormen van de kunstreligie voorstellingen zijn die doorlopen moeten worden in een ontwikkeling (van een aan traditie gebonden vrijheid) naar een universele vrijheid. Een dergelijke wikkeling moet ieder kind in de moderne samenleving doormaken. Daarom is het mogelijk hedendaagse equivalenten te geven voor de voorstellingsvormen van de Griekse religie.

 

NB: ter promotie van deze nieuwe publicatie geeft Uitgeverij Brill tot einde 2012 een korting van 25%. Informatie hierover vindt u op een speciale kortingsbon, die op verzoek wordt toegezonden (timoslootweg@tele2.nl)." Opgave voor de conferentie kan eveneens via dit adres.

 

 

by H.W. Sneller Email

Filosoferen met kinderen


 

Minisymposium Filosofie en spiritualiteit



 

vrijdag 8 juni 13.30-16.30


Locatie: Leiden, Van Wijckplaats 2, zaal 002.
Kosten: € 5,00; studenten en medewerkers UL gratis.

 

Sprekers:

Drs. Sabine Wassenberg

Mr Drs. Maaike Merckens

Drs. Ed Weijers

 

Filosoferen met kinderen

 

Kinderen leren tijdens het opgroeien logisch te denken. Ze leren ook het verschil tussen fantasie en werkelijkheid. Zodra ze volwassen zijn schijnt de wereld behapbaar: er zijn antwoorden op alle vragen. De wereld is wetenschappelijk verklaarbaar, duidelijk en zwart-wit.

 

Maar toen ze jonger waren wilden zij nog wel eens vraagtekens zetten bij de dingen. "Waar komen we eigenlijk vandaan? Wat is dat eigenlijk: dood gaan? Waarom kun je maar met een vrouw tegelijk trouwen? Had ik ook uit andere mensen geboren kunnen worden? Hoe weten we dat 1+1=2 waar is?"

 

Deze oorspronkelijke openheid en nieuwsgierigheid kunnen we makkelijk de kop indrukken door te zeggen: Dat is nou eenmaal zo en zo. Maar wat zonde! 

 

Filosoferen geeft kinderen de ruimte om zelf vragen te durven stellen bij het vanzelfsprekende en filosoferen is een aanmoediging om het lef te hebben te accepteren dat er soms geen antwoord bestaat. De wereld is niet zwart wit. Maar grijs. Of kleurrijk. 

 

 

Sabine Wassenberg en Maaike Merckens van WonderWhy vertellen over hun bevindingen tijdens het filosoferen in de klas. 

 

Ed Weijers zal ingaan op verspreiding, onderzoek en ontwikkeling van het filosoferen met kinderen.

 

Twee scholieren zullen een korte presentatie geven van een boekje dat zij hebben geschreven.

 

 

Drs Sabine Wassenberg (1981) en mr. drs. Maaike Merckens (1961) werken beiden als filosoof met kinderen, jongeren en volwassenen. Ze publiceerden in 2010 Kinderen en... Liefde, relaties en seksualiteit (filosoferen met kinderen) bij uitgeverij Kwintessens, evenals een handleiding voor docenten in Leraren en... Competenties (2011) bij dezelfde uitgever.

 

Drs Ed Weijers is afgestudeerd op Heidegger aan de Leidse Faculteit Wijsbegeerte in 1989. Hij behaalde zijn eerstegraagds bevoegdheid aan de lerarenopleiding van de Universiteit Utrecht. Hij doceerde Filosoferen met kinderen van 1990-2000 aan de PABO-hogeschool Alkmaar. Sinds 1990 is hij verbonden aan het Centrum voor kinderfilosofie Nederland. Hij is penningmeester van de Europese Stichting SOPHIA voor het bevorderen van filosoferen met kinderen sinds 2004. Verder werkt hij bij EPIC International Consultants.

 




Voorafgaande registratie is niet vereist, maar wordt wel op prijs gesteld.

Filosofie & Spiritualiteit is een initiatief van prof. dr Hans Gerding (Wijsbegeerte UL), dr. Gerard Visser (Wijsbegeerte UL), drs. Barbara Zwaan (Godsdienstwetenschappen UL) en dr. Rico Sneller (Godsdienstwetenschappen UL)

Poëzie & Mystiek, Minisymposium Filosofie & Spiritualiteit vrijdag 30 maart

by H.W. Sneller Email

Poëzie & Mystiek

Minisymposium Filosofie & Spiritualiteit



Vrijdag 30 maart 2012, 13.30-16.30h.

Locatie: Lipsiusgebouw, Cleveringaplaats 1, Leiden, zaal 011
Kosten: € 2,50; studenten en medewerkers UL gratis.





Sprekers:

prof. dr. Maaike Meijer

dr. Jan Oegema





Maaike Meijer

Vasalis’ poetica in het licht van de mystiek



Dat Vasalis een aantal mystieke gedichten heeft geschreven, is geen verrassing meer. Maaike Meijer heeft het betoogd in 1988 (‘M. Vasalis en het interpretatiekader van de mystiek’) en deze gedachte speelt ook weer een rol in haar recente Vasalis-biografie. In deze lezing wil Maaike Meijer ingaan op de wijze waarop de mystiek ook Vasalis’ poetica bepaalt, in de zin dat haar gedichten zich afspelen op de rand van het zegbare. Woordarmoede of zelfs sprakeloosheid behoort per traditie bij de mystieke ervaring en dat element vind je vaak in Vasalis’ poëzie terug. Meijer zal ook spreken over de materialiteit en de lichamelijkheid van poëzie. Vasalis’ mystiek is tenslotte allerminst vergeestelijkt, maar eerder een ‘mystiek van het aardse’.




Prof. dr. M.J.H. (Maaike) Meijer (1949) publiceerde veel op het gebied van poëzietheorie en –interpretatie, genderstudies en cultural studies. Ze is hoogleraar verbonden aan het Centrum voor Gender en Diversiteit (Faculteit Cultuur- en Maatschappijwetenschappen) van de Universiteit van Maastricht. In 2011 verscheen haar biografie van de Nederlandse dichter M. Vasalis bij Uitgeverij Van Oorschot. Momenteel werkt ze aan een bundel over liederen en gedichten, en aan een boek over mannelijkheid.

(m.meijer@maastrichtuniversity.nl).





Jan Oegema

Lucebert en zijn psychomachia



Vanaf het moment dat neerlandici zich op de poëzie van Lucebert stortten, is ‘de mysiek’ daarvoor een even voorspelbaar als omstreden interpretatiekader. Maar liefst drie deskundigen (‘gekken die gestudeerd zijn in mij’, volgens het weinig vlijende commentaar van de dichter) brachten het tot een dissertatie, maar consensus is er nog altijd niet. Christelijke mystiek, kabbala, boeddhisme, taoïsme – al die interteksten zijn eenvoudig aanwijsbaar in het werk van deze mediamieke dichter. Zoals ook diens tegenstrijdige positiebepalingen dienaangaande, zowel in zijn poëzie als daarbuiten. Geen wonder dus dat kenners en liefhebbers verdeeld zijn in onderling moeizaam communicerende kampen. In deze lezing een poging om Luceberts poëzie te bezien vanuit een perspectief dat de tegenstellingen overbrugt.



Jan Oegema (1963) is uitgever en publicist. Hij schreef o.m. Lucebert, mysticus (1999) en Een vreemd geluk. Over de publieke religie rond Auschwitz (2003). In 2009 organiseerde hij met Ton Lathouwers en Louise Kleinherenbrink het eerste open klooster (http://www.openklooster.nl/). Afgelopen najaar verscheen zijn laatste boek, De stille stem. Niet-weten als levenshouding (Nieuw Amsterdam). Gelijktijdig daarmee verscheen een lang essay over Lucebert in Lucebert, Op mijn rug rust de wind. Drie voordrachten uit 1949 (Huis Clos).





Meer informatie: h.w.sneller@hum.leidenuniv.nl


Voorafgaande registratie is niet vereist, maar wordt wel op prijs gesteld.
p.s. Eind maart verschijnt een themanummer van het tijdschrift Filosofie over "Filosofie en spiritualiteit". Klik hier voor bestelling van een los nummer of voor een abonnement.

 
Filosofie & Spiritualiteit is een initiatief van prof. dr Hans Gerding (Wijsbegeerte UL), dr. Gerard Visser (Wijsbegeerte UL), drs. Barbara Zwaan (Godsdienstwetenschappen UL) en dr. Rico Sneller (Godsdienstwetenschappen UL)

Ethiek en religie

by H.W. Sneller Email

Lezing Dr Rico Sneller over "Ethiek en religie", Rotterdam, Café De Bovenwereld, maandag 31 januari 20.30-22.30. Voor meer info, zie hier.

MA course Engendering Judaism

by H.W. Sneller Email

Gender and Religion: Engendering the Study of Judaism

Course description:

According to scholar Miriam Peskowitz, "the Enlightenment fantasy of a universal human subject who is unified, seamless and coherent is both culturally pervasive and false". In it gender is identified with "natural" sex differences rather than a cultural product. In this course we will first introduce the concept of gender studies. We will next examine the ways in which the field of Jewish Studies (like most other fields of study) has long been situated in an engendered discourse including the construction of categories and practices for envisioning sexual difference in the Jewish past. These categories will be subjected to criticism and new ways of looking at Jewish texts (mystical, philosophical, historical/religious) discussed.

 
Jewish Marriage Contract

Course objectives:

In depth study of several important cultural fields of the Jewish tradition (religious practice, philosophy, mysticism/spirituality, politics) highlighting gender questions from different angles. It will be shown that these fields are not only illustrative for the Jewish tradition, but for any gendered field of human culture.

 
Information:
prof. dr J. Frishman, J.Frishman@religion.leidenuniv.nl
dr H.W. Sneller, h.w.sneller@hum.leidenuniv.nl

Weekly Schedule

Week 1

8 February 2012, 9-11 am, Eyckhof 2, room 004

Course instructor: Frishman

 

Subject: Introduction to Gender Studies; Gender and Religion

Assignment: Laura Lee Downs, Writing Gender History (Hodder Arnold 2007), Introduction (pp. 1-8), ch. 1(pp. 9-19), ch. 5 (pp. 55-72), ch. 6 (pp. 73-87); Miriam Peskowitz, “Engendering Jewish Religious History”, in: Miriam Peskowitz and Laura Levitt (eds.), Judaism since Gender (Routledge 1997), ch. 1 (pp. 17-39).

Week 2

15 February 2012, 9-11 am, Eyckhof 2, room 004

Course instructor: Frishman

Subject: Rabbinic Judaism: the Invention of the Jewish Man (and the Consequences for Women)

Assignment: Daniel Boyarin, Unheroic Conduct. The Rise of Heterosexuality and the Invention of the Jewish Man (University of California Press 1997), ch. 3 “Rabbis and their Pals” (pp. 127-150); Miriam Peskowitz, Spinning Fantasies: Rabbis, Gender and History (University of California Press 1997), ch. 1-3; *Daniel Boyarin, Unheroic Conduct, ch. 4; *Miriam Peskowitz, Spinning Fantasies, remaining chapters.   

 

Week 3 22 February 2012, 9-11 am, Eyckhof 2, room 004

Course instructor: Frishman

Subject: Men, Women and the Covenant of Circumcision

Assignment: Shaye Cohen, Why Aren't Jewish Women Circumcised? Gender and Covenant in Judaism (University of California Press 2005), ch. 5, “The Celebration of Manhood” (pp. 111-142) and ch. 7 “True Faith and the Exemption of Women” (pp. 174-190); Robin Judd, Contested Rituals. Circumcision, Kosher Butchering, and Jewish Political Life in Germany1843-1933 (Cornell University Press 2007), ch. 1 “The Circumcision Questions in the German Speaking Lands, 1843-1857” (pp. 21-57). * Shaye Cohen, Why Aren't Jewish Women Circumcised?, ch. 4 & 6; * Robin Judd, Contested Rituals, ch. 2-3.   

 

Week 4

29 February 2012, 9-11 am, Eyckhof 2, room 004

Course instructor: Frishman

Subject: Muskeljudentum: Zionism and Gender

Assignment: Daniel Boyarin, Unheroic Conduct, ch. 7, “The Colonial Drag: Zionism, Gender, and Mimicry” (pp. 271-312); *David Biale, “Zionism as an Erotic Revollution”, in: H. Eilberg-Schwartz (ed.), People of the Body. Jews and Judaism from an Embodied Perspective (SUNY Press 1992), ch. 11 (pp. 283-308); *Sharon Gillerman, “Kraftmensch Siegmund Breitbart: Interpretationen des jüdischen Körpers”, in: Michael Brenner and Gideon Reuveni (eds), Emanzipation durch Muskelkraft. Juden und Sport in Europa (Vandenhoeck & Ruprecht 2006) ch. 5 (pp. 68-80); *Lesley Hazleton, “Israeli Women: Three Myths”, in Susannah Heschel (ed.), On Being a Jewish Feminist (Schocken Books 1983) 65-87.

 

 

 

Week 5

7 March 2012, 9-11 am, Eyckhof 2, room 004

Course instructor: Frishman

Subject: Women and Religious Practice in Modernity: the Limitations of Tradition

 Assignment: Michael Meyer, “Women in Thought and Practice of the European Jewish Reform Movement”, in: Marion Kaplan and Deborah Dash Moore (eds.), Gender and Jewish History. The Modern Jewish Experience (Indiana University Press 2011), ch. 9 (pp. 139-157); Judith Plaskow, Standing Again at Sinai. Judaism from a Feminist Perspective (Harper & Row 1990) ch. 3 “Israel: Toward a New Concept of Community” (pp. 76-106) and ch. 4 “God: Reimaging the Unimaginable” (pp. 121-146); *Marion Kaplan, The Making of the Jewish Middle Class (Oxford University Press), Introduction (pp. 3-19) and ch. 2 (pp. 64-84); *Benjamin Maria Baader, Gender, Judaism and Bourgeois Culture in Germany, 1800-1870 (Indiana University Press 2006), pp. 99-133 & 184-211; *David Ellenson, “Berman Orthodox Rabbinical Writings on the Jewish Textual Education of Women”, in: Marion Kaplan and Deborah Dash Moore (eds.), Gender and Jewish History, ch. 10 (pp. 158-169).   

 

Week 6

14 March 2012, 9-11 am, Eyckhof 2, room 004

Course instructor: Frishman

 

Subject: Gender and Assimilation

Assignment: Paula Hyman, Gender and Assimilation in Modern Jewish History. The Roles and Presentation of Women (University of Washington Press 1995), ch. 1 (pp. 10-49); *rest of the book.

  

21 March 2012, 9-11 am, Eyckhof 2, room 004

 

Week 7 N.B. this week is scheduled instead of April 18th

Course instructor: Sneller

 

Subject: Philosophy: Engendered metaphysics

 

Assignment: Hava Tirosh-Samuelson (ed.), Women and Gender in Jewish Philosophy (Indiana University Press 2004), chs. 7 & 2; *Spinoza, Ethica book I: appendix + book III: until proposition IV (included).

 

N.B. There will be no class on March 28 2012  

 

Week 8

April 4 2012, 9-11 am, Eyckhof 2, room 004

Course instructor: Sneller

 

Subject: Philosophy: Engendered ethics

 

Assignment: Hava Tirosh-Samuelson, chs. 8 & 3; *Spinoza, Ethica book V: until proposition X (included).   

 

Week 9

April 11 2012, 9-11 am, Eyckhof 2, room 004

Course instructor: Sneller

 

Subject: Philosophy: Engendered politics

 

Assignment: Hava Tirosh-Samuelson, chs. 9 & 4; *Karl Marx, ‘Zur Judenfrage’, in: Die Frühschriften, Hsg. S. Landshut, Stuttgart, Alfred Kröner Verlag, 1964, pp.171-207, zie: http://www.gutenberg2000.de/marx/schrift1/me01_347.htm

 

 

Week 10

April 25 2012, 9-11 am, Eyckhof 2, room 004

Course instructor: Sneller

 

Subject: Mysticism: Androgeneity

Assignment: Moshe Idel, Kabbalah and Eros (Yale University Press 2005), ch. 2; *Zohar, The Book of Splendor. Basic Readings from the Kabbalah. Ed. by Gershom Scholem, New York, Schocken Books, 1977 (1949), pp. 3-20 (several parts on Genesis)   

 

Week 11

May 2 2012, 9-11 am, Eyckhof 2, room 004

Course instructor: Sneller

 

Subject: Mysticism: Eros

Assignment: Moshe Idel, ch. 4; *Moshe Idel, Studies in Ecstatic Kabbalah, New York, SUNY, 1988, Ch. 7 (‘Hitbodedut as Concentration in Ecstatic Kabbalah’)   

 

Week 12

May 9 2012, 9-11 am, Eyckhof 2, room 004

Course instructor: Sneller

 

Subject: Mysticism: Cosmoeroticism

 

Assignment: Moshe Idel, ch. 5; *idem Conclusive Remarks and Appendix

 

 

  *Articles preceded by a * star serve as additional reading for the student who will be making a presentation on the subject of the week.

 

 

Assessment

Students will be graded on the basis of an oral presentation in class (35%), to be selected from one of the weekly topics to be discussed, and a final paper (65%).

 

1 2 3 4 5 6 7 8 9 >>