Minisymposium 23 november: Spiritualiteit en muziek

minisymposium Filosofie en spiritualiteit

 

Muziek en Spiritualiteit

23 november 2012
13.30-16.30 uur
 
Lipsiusgebouw, zaal 228
 
Cleveringaplaats 1, Leiden
 
Kosten: voor alle studenten, en voor medewerkers van de UL, gratis, overigen € 5,-.
 
 
 
 
 
 
Sprekers:
 
dr. Narinder Mohkamsing (UL)
 
dr. Marcel Cobussen (UL)
 
 
 
 
Filosofie van het geluid: Spirituele implicaties in de Indiase muziek
 
 
Eén van de oudste ideeën uit het oude India is dat geluid (shabda) eeuwig is en absolute waarde heeft. Geluid manifesteert zich tijdelijk, verdwijnt weer, maar kan te zijner tijd opnieuw tevoorschijn komen. Dit komt overeen met de Veda’s: hindoes beschouwen de Veda’s als hun heilige teksten die eeuwig bestaan. Ondanks de vernietiging van de wereld op gezette tijden, worden ze steeds weer geopenbaard aan het begin van de volgende creatiemoment. De absolute status van geluid heeft uiteraard ook toegang gevonden in de Indiase filosofie, met name onder taalfilosofen (onder de Sanskriet-grammatici) die geluid (shabda / nada) gelijk stelden aan het hoogste principe (brahman). Dit idee vond een vruchtbare voedingsbodem in de Indiase muziek (en de muziekliteratuur) waar uiteindelijk ook een eigen verlossingsleer werd ontwikkeld op basis van bhakti en rasa-esthetica. 
 
 
Narinder Mohkamsing is Indoloog. Hij studeerde Sanskriet en Indiase Filosofie te Leiden en is thans UD in Leiden waar hij Hindoeisme en Indiase Filosofie doceert.
 
 
 
Spiritualiteit in het licht van muziek heroverwogen
 
 
In 1964 komt één van John Coltrane’s beroemdste albums uit: A Love Supreme. Op de hoes betuigt Coltrane de religieuze en spirituele achtergronden van zijn werk. Net als vele andere juazz musici combineert Coltrane elementen uit christelijke, islamitische, hindoeïstische en animistische Afrikaanse religies, om zo tot een geheel persoonlijk geloof te komen. 

Vanaf de jaren zestig krijgen zijn composities spirituele titels mee, persoonlijke gebeden komen er op de hoes, en in interviews verkondigt hij Aangename Tijden. Het voornaamste resultaat hiervan is dat dit syncretisme leidt tot een heel ander soort muziek. De spirituele zoektocht van Coltrane behelsde namelijk ook het zoeken van nieuwe soorten geluid in zijn muziek. Met andere woorden: de religie was niets zonder de muziek en de muziek had religie nodig als inspiratiebron.

Vragen die in deze bijdrage centraal staan, zijn bijvoorbeeld: wat is dat voor een soort spiritualiteit die muziek nodig heeft om tot uitdrukking te worden gebracht, muziek die geheel los staat van conventies, die vrij is, maar toch op briljante manier is opgebouwd? Wat is dit voor een spiritualiteit die alleen in muziek kan worden gearticuleerd, en die een optimale beheersing vergt van de geest en – vooral – het lichaam?

Marcel Cobussen studeerde jazz piano aan het Rotterdams conservatorium en Kunst- en cultuurgeschiedenis aan de Erasmusuniversiteit. Momenteel doceert hij muziekfilosofie en luisterklas aan de universiteiten van Leiden en Gent. Hij is de auteur van Thresholds. Rethinking Spirituality Through Music (Ashgate 2008), redacteur van Resonanties. Verkenningen tussen kunsten en wetenschappen (LUP 2011), en mede-redacteur van Music and Ethics (Ashgate 2012). Verder is hij hoofdredacteur van het vrij toegankelijke online Journal of Sonic Studies (www.sonicstudies.org). Zijn dissertatie, Deconstruction in Music (2002), is ook online gepubliceerd op www.deconstruction-in-music.com).  

Meer informatie: h.w.sneller@hum.leidenuniv.nl

 
Voorafgaande registratie is niet vereist maar wordt wel op prijs gesteld.
Filosofie en spiritualiteit is een initiatief van prof. dr Hans Gerding (Wijsbegeerte UL), dr. Gerard Visser (Wijsbegeerte UL), drs. Barbara Zwaan (Radboud Universiteit) en dr. Rico Sneller (Godsdienstwetenschappen UL)
Be Sociable, Share!