Minisymposium 23 november: Spiritualiteit en muziek

minisymposium Filosofie en spiritualiteit

 

Muziek en Spiritualiteit

23 november 2012
13.30-16.30 uur
 
Lipsiusgebouw, zaal 228
 
Cleveringaplaats 1, Leiden
 
Kosten: voor alle studenten, en voor medewerkers van de UL, gratis, overigen € 5,-.
 
 
 
 
 
 
Sprekers:
 
dr. Narinder Mohkamsing (UL)
 
dr. Marcel Cobussen (UL)
 
 
 
 
Filosofie van het geluid: Spirituele implicaties in de Indiase muziek
 
 
Eén van de oudste ideeën uit het oude India is dat geluid (shabda) eeuwig is en absolute waarde heeft. Geluid manifesteert zich tijdelijk, verdwijnt weer, maar kan te zijner tijd opnieuw tevoorschijn komen. Dit komt overeen met de Veda’s: hindoes beschouwen de Veda’s als hun heilige teksten die eeuwig bestaan. Ondanks de vernietiging van de wereld op gezette tijden, worden ze steeds weer geopenbaard aan het begin van de volgende creatiemoment. De absolute status van geluid heeft uiteraard ook toegang gevonden in de Indiase filosofie, met name onder taalfilosofen (onder de Sanskriet-grammatici) die geluid (shabda / nada) gelijk stelden aan het hoogste principe (brahman). Dit idee vond een vruchtbare voedingsbodem in de Indiase muziek (en de muziekliteratuur) waar uiteindelijk ook een eigen verlossingsleer werd ontwikkeld op basis van bhakti en rasa-esthetica. 
 
 
Narinder Mohkamsing is Indoloog. Hij studeerde Sanskriet en Indiase Filosofie te Leiden en is thans UD in Leiden waar hij Hindoeisme en Indiase Filosofie doceert.
 
 
 
Spiritualiteit in het licht van muziek heroverwogen
 
 
In 1964 komt één van John Coltrane’s beroemdste albums uit: A Love Supreme. Op de hoes betuigt Coltrane de religieuze en spirituele achtergronden van zijn werk. Net als vele andere juazz musici combineert Coltrane elementen uit christelijke, islamitische, hindoeïstische en animistische Afrikaanse religies, om zo tot een geheel persoonlijk geloof te komen. 

Vanaf de jaren zestig krijgen zijn composities spirituele titels mee, persoonlijke gebeden komen er op de hoes, en in interviews verkondigt hij Aangename Tijden. Het voornaamste resultaat hiervan is dat dit syncretisme leidt tot een heel ander soort muziek. De spirituele zoektocht van Coltrane behelsde namelijk ook het zoeken van nieuwe soorten geluid in zijn muziek. Met andere woorden: de religie was niets zonder de muziek en de muziek had religie nodig als inspiratiebron.

Vragen die in deze bijdrage centraal staan, zijn bijvoorbeeld: wat is dat voor een soort spiritualiteit die muziek nodig heeft om tot uitdrukking te worden gebracht, muziek die geheel los staat van conventies, die vrij is, maar toch op briljante manier is opgebouwd? Wat is dit voor een spiritualiteit die alleen in muziek kan worden gearticuleerd, en die een optimale beheersing vergt van de geest en – vooral – het lichaam?

Marcel Cobussen studeerde jazz piano aan het Rotterdams conservatorium en Kunst- en cultuurgeschiedenis aan de Erasmusuniversiteit. Momenteel doceert hij muziekfilosofie en luisterklas aan de universiteiten van Leiden en Gent. Hij is de auteur van Thresholds. Rethinking Spirituality Through Music (Ashgate 2008), redacteur van Resonanties. Verkenningen tussen kunsten en wetenschappen (LUP 2011), en mede-redacteur van Music and Ethics (Ashgate 2012). Verder is hij hoofdredacteur van het vrij toegankelijke online Journal of Sonic Studies (www.sonicstudies.org). Zijn dissertatie, Deconstruction in Music (2002), is ook online gepubliceerd op www.deconstruction-in-music.com).  

Meer informatie: h.w.sneller@hum.leidenuniv.nl

 
Voorafgaande registratie is niet vereist maar wordt wel op prijs gesteld.
Filosofie en spiritualiteit is een initiatief van prof. dr Hans Gerding (Wijsbegeerte UL), dr. Gerard Visser (Wijsbegeerte UL), drs. Barbara Zwaan (Radboud Universiteit) en dr. Rico Sneller (Godsdienstwetenschappen UL)

Religies: tussen filosofie en godsdienstwetenschap

 

 

Zie hier voor enkele interessante, goed toegankelijke krantenartikelen over Hegels godsdienstfilosofie, een boek daarover, en een in juni georganiseerd symposium. Geschreven door Dr Bart Labuschagne (UL Rechten):

http://www.hetgoedeleven.com/Geloven/upload/tabid/240/IndexId/152886/Default.aspx

http://www.hetgoedeleven.com/Geloven/upload/tabid/240/IndexId/184483/Default.aspx

http://www.hetgoedeleven.com/Default.aspx?tabid=240&IndexId=187277

Rico Sneller

Master Seminar Ethics Autumn Term 2012: Ethics and Religion: War and Peace

Masters Seminar ‘Ethics of Religion’ Autumn Term 2012

War and Peace

«Die wertvollste Erkenntnis, die aus der Schule des Krieges davongetragen wird, ist die, dass das Leben in seinem innersten Kerne ganz unzerstörbar ist.»

(“The most valuable insight born of the school of war is that life at its innermost core is entirely indestructible.”)

Ernst Jünger, ‘Das Unzerstörbare’, in: Politische Publizistik 1919-1933, p.613

  

Instructor: Dr. H.W. Sneller, Institute for Religious Studies, University of Leiden

e-mail: H.W.Sneller@hum.leidenuniv.nl

tel.: 071  527 25 83

5 ects

Thursday, 11-13pm

First meeting: September, 13th, 2012.

Location: to be announced.

Please register by e-mail or telephone!

Caspar David Friedrich

War and peace are inextricably intertwined. In a two year sequence this master seminar deals with war and peace respectively. The focus of this seminar will be not so much on political and polemological questions as on the intra-psychic, or even metaphysical resonance of war and peace. Does warfare teach us something about a fundamental inner combat? Does it betray thorough ontological tensions? Can causes of war be derived from projective identifications invested with religious energy (e.g. Kosovo, ‘Palestine’, Jerusalem)? On what conditions can these questions be answered at all?

Starting with a reflection on the famous pre-combat conversation between Krishna and Arjuna in the Baghavad Gita, we will study several authors who connected war and destructivity to inner-human or even ontological tendencies: authors varying from analytical (Broad) and psychoanalytical thinkers (Spielrein, Freud and Fromm), post-modernists (Deleuze/Guattari, Glucksmann), existentialists (Gabriel Marcel), to theorists of violence like René Girard and a neo-Kantian Jewish philosopher like Hermann Cohen.

By discussing the phenomenon of war and the concept of peace within a psychological-metaphysical framework, this seminar aims at giving an alternative approach to this ineradicable tragedy of human history called ‘war’, but also to its presumed counter-part, ‘peace’.

English translations or substitutes are available, though German and French are highly recommended.

Survey of the seminar:

1. Introduction. Bhagavad-Gita.  

2. State, Nation and the Jewish People. Franz Rosenzweig, Stern der Erlösung, Frankfurt, 1990 (1921), §§ 352-363 (trans. The Star of Redemption) and ‚Vox Dei? Die Gewissensfrage der Demokratie’, in: Franz Rosenzweig, Der Mensch und sein Werk. Gesammelte Schriften 3, Dordrecht/Boston/Lancaster, Martinus Nijhoff Publishers, 1984.

3. Destruction and Human Nature I. Sabine Spielrein, ‘Die Destruktion als Ursache des Werdens’, in: Sämtliche Schriften, Giessen, Psychosozial-Verlag, 2002 (see also here, pp. 465-503).

4. Destruction and Human Nature II. Sigmund Freud, ‘Jenseits des Lustprinzips’, Gesammelte Werke. Bd. 13. Hg. v. Marie Bonaparte unter Mitarbeit von Anna Freud. Frankfurt am Main, Fischer Taschenbuch Verlag, 1999 (1940) S. 3-69. (English translations can be found here.)

5. War Machine I. Gilles Deleuze/Félix Guattari, ‘Traité de nomadologie’, in:  Mille plateaux. Capitalisme et schizophrénie 2, Paris, Minuit, 1980, pp. 435-482 (until Proposition VI). Trans. A Thousand Plateaus. London and New York, Continuum, 2004. (A PDF of the translation can be found here).

6. War Machine II. Gilles Deleuze/Félix Guattari, ‘Traité de nomadologie’, in:  Mille plateaux. Capitalisme et schizophrénie 2, Paris, Minuit, 1980, pp. 483-527.

7. Speaking on War. André Glucksmann, Le discours de la guerre I, Paris, Grasset, 1979 (1967), (German trans. Krieg um den Frieden), 73-133.

8. Speaking in War. André Glucksmann, Le discours de la guerre II, 137-246.

9. Post-War Europe. André Glucksmann, Le discours de la guerre III, 11-68, 419-439.

10. War and the Sacred. René Girard, Achever Clausewitz. Entretiens avec Benoît Chantre, Paris, Champs, 2011 (2007), (Battling to the End: Conversations with Benoît Chantre, Michigan State University Press, 2009) Introductions, Chapters 1, 3, 4, epilogue.

11. Peace and Philosophy. Gabriel Marcel, ‘Le philosophe et la paix’, in : Paix sur la terre, Paris, Aubier, 1965, 41-60 + Erich Fromm, ‘Zur Theorie und Strategie des Friedens’, Gesamtausgabe V, 243-257 (see here for an audio version) + ‘Gedanken zum Frieden’, Gesamtausgabe V, 145-192.

12. Peace and the Messiah. Hermann Cohen, Religion der Vernunft aus den Quellen des Judentums, Chs. 13 and 22, Wiesbaden, Fourier Verlag, 1978 (1919) (trans. by Jehuda Melber, Hermann Cohen’s philosophy of Judaism : the religion of reason from the sources of Judaism, Ann Arbor, Mich, 1967).

Language:

The course will be taught in English except when all participants have a working knowledge of Dutch.

Procedure of the Seminar:


The participants of the seminar prepare themselves weekly by reading very carefully the texts that have been placed at their disposal beforehand, and by accomplishing several assignments. Those who read German or French will have to read the original text!

Final conclusion:

Weekly participation in and preparation for the courses is indispensable. The seminar has to be concluded by a written paper, containing 5-10 pages. Deadline January 31st, 2013.

The paper will have to be centered on some crucial or telling passage taken from one of the texts discussed. This passage will have to be considered and commented upon scrupulously. These are the criteria of evaluation:

1. originality and consistency of the argument
2. attested capability of integrating elements from the other texts into the argument
3. attested capability of actualizing the argument by referring to existing discussions and burning issues of today

Seminar: 4 ects. Paper: 1 ects.

  
Admission and requirements:

A satisfying knowledge of the history of philosophy, particularly of moral philosophy, is required and indispensable. This seminar is open to both master and bachelor students. Assignments can be reduced for BA-students.

Reading assignments:

Although texts may be available on the internet, students may wish to procure one or more books themselves. For antiquarian books, see www.eurobuch.comwww.antiqbook.comwww.zvab.de or www.amazon.com. New: www.proxis.be. These are the relevant titles :

Bhagavad-Gita (many translations and editions available).
o Deleuze/Félix Guattari, Mille plateaux. Capitalisme et schizophrénie 2, Paris, Minuit, 1980.
o André Glucksmann, Le discours de la guerre, Paris, Grasset, 1979 (1967).
o René Girard, Achever Clausewitz. Entretiens avec Benoît Chantre, Paris, Champs, 2011 (2007).

presentatie themanummer Filosofie over “Gilles Deleuze”

Feestelijke presentatie themanummer Filosofie over "Gilles Deleuze"

Tijd: woensdag 20 juni 15-17.30h

Plaats: Lipsiusgebouw, Cleveringaplaats 1, Leiden

zaal 227.

Toegang: vrij.

Opgave: niet vereist, maar wordt wel op prijs gesteld in verband met de catering.
Opgave bij Dr Rico Sneller, Instituut voor godsdienstwetenschappen Universiteit Leiden (h.w.sneller@hum.leidenuniv.nl).
Er zal een kleine quiz worden georganiseerd, waarvan de winnaar een jaar lang een gratis abonnement op Filosofie kan krijgen.  

Programma

15.00 welkom en aankondiging quiz (Dr Rico Sneller, Leiden)

15.15 Deleuze en de filosofie (Dr Rick Dolphijn, Utrecht)

15.40 Deleuze en de literatuurwetenschap (Dr Frans Willem Korsten, Leiden)

16.00 Deleuze en het toneel (Dr Sjef Houppermans, Leiden)

16.15 kort verslag honours class ‘Reading Deleuze’ (Camille Clerx, Leiden)

16.30 Korte presentatie van het tijdschrift Filosofie (Drs Harry Willemsen, Noord-Brabant)

16.45 – 17.30 borrel

Klik hier voor een link naar uitgeverij Garant, waar Filosofie wordt uitgegeven.

Symposium Hegel en Religie – Wijsbegeerte en Wetenschap van Godsdienst 15 juni 2012

Symposium Hegel en Religie – Wijsbegeerte en Wetenschap van Godsdienst

Datum: vrijdag 15 juni 2012

Locatie: Sterrenwacht Leiden. Zaal C104

Onder auspiciën van het Centrum voor Duits Idealisme (CDI), de afdeling Rechtsfilosofie van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid en het Instituut voor Godsdienstwetenschappen van de Universiteit Leiden.

Onderzoeksvraag van het Symposium:

Naar aanleiding van het nieuw verschenen boek over Hegels filosofie van de historische religievormen worden in dit Symposium een aantal aanverwante thema’s besproken. Hoe zou een filosofische benadering van de verschillende religies – een benadering zoals die van G.W.F. Hegel – bij kunnen dragen aan een beter begrip daarvan. Hou zou de religiefilosofie een rol kunnen spelen in het (actuele) debat over religie, en de verhouding daarvan tot recht en politiek?

Hier vind je meer informatie over het Hegelboek, dat als titel draagt: Hegel’s Philosophy of the Historical Religions, ed. by Bart Labuschagne and Timo Slootweg, Leiden, Brill, Critical Studies in German Idealism, 2012.

9.30 uur Ontvangst met koffie

10.00 – 10.10 uur Welkom en opening.

Moderator: Bart Labuschagne

Filosofie en religie:

10.10 – 10.40 uur Prof.dr. Paul Cobben (Tilburg)

10.40 – 11.00 uur Dr. Rico Sneller (Leiden)

11.00 – 11.15 uur Debat

Jodendom:

11.15 – 11.45 uur Dr. Timo Slootweg (Leiden)

11.45 – 12.15 uur Prof.dr. Judith Frishman (Leiden)

12.15 – 12.30 uur Debat

12.30 – 13.30 uur Lunchpauze

Katholicisme:

13.30 – 14.00 uur Prof.dr. Peter Jonkers (Utrecht)

14.00 – 14.30 uur Prof. Dr E. Brugmans

14.30 – 14.45 uur Debat

Protestantisme:

14.45 – 15.15 uur Dr. Lu de Vos (Leuven)

15.15 – 15.45 uur Dr. Rick Benjamins (Leiden)

15.45 – 16.00 uur Debat

Islam:

16.00 -16.30 uur Dr. Gerrit Steunebrink (Nijmegen)

16.30 – 17.00 uur Prof.dr. Afshin Ellian (Leiden)

17.00 – 17.15 uur Debat

17.15 – 18.00 uur Borrel

Eventueel: Diner in de Faculty Club.

 

Korte samenvatting van de lezingen:

Paul Cobben:

Cobben gaat in op Hegels algemene karakterisering van religie als een voorstelling van de vrijheid, die op een bepaalde manier correspondeert met de wijze waarop vrijheid in een specifieke samenlevingsvorm verwerkelijkt is. Hij zal m.n. laten zien dat de vormen van de kunstreligie voorstellingen zijn die doorlopen moeten worden in een ontwikkeling (van een aan traditie gebonden vrijheid) naar een universele vrijheid. Een dergelijke wikkeling moet ieder kind in de moderne samenleving doormaken. Daarom is het mogelijk hedendaagse equivalenten te geven voor de voorstellingsvormen van de Griekse religie.

 

Rico Sneller:

Sneller vergelijkt Hegels religiebegrip met dat van de neokantiaanse Hermann Cohen in diens Begriff der Religion im System der Philosophie (1915). Enkele decennia na Hegels dood voltrekt zich een terugkeer naar Kant. Kants pretenties ten aanzien van de religie waren aanzienlijk lager dan die van Hegel. Ondertussen waren zowel Kant als Hegel christelijk, en identificeerden zij beiden de redelijke resp. de absolute religie met het christendom. Cohens religiebegrip is bescheidener ingeschaald; bovendien ontwart hij de kluwen van filosofie, rede en christendom, om te laten zien dat de joodse religie, zonder integraal ‘redelijk’ te zijn, wel het historisch grootste aandeel aan de rede bezit.

 

 

NB: ter promotie van deze nieuwe publicatie geeft Uitgeverij Brill tot einde 2012 een korting van 25%. Informatie hierover vindt u op een speciale kortingsbon, die op verzoek wordt toegezonden (timoslootweg@tele2.nl)." Opgave voor de conferentie kan eveneens via dit adres.

 

Filosoferen met kinderen: Filosofie en spiritualiteit

Filosoferen met kinderen

 

Minisymposium Filosofie en spiritualiteit

 

vrijdag 8 juni 13.30-16.30


Locatie: Leiden, Van Wijckplaats 2, zaal 002.
Kosten: € 5,00; studenten en medewerkers UL gratis.

 

Sprekers:

Drs. Sabine Wassenberg

Mr Drs. Maaike Merckens

Drs. Ed Weijers

 

Filosoferen met kinderen
 

Kinderen leren tijdens het opgroeien logisch te denken. Ze leren ook het verschil tussen fantasie en werkelijkheid. Zodra ze volwassen zijn schijnt de wereld behapbaar: er zijn antwoorden op alle vragen. De wereld is wetenschappelijk verklaarbaar, duidelijk en zwart-wit.

 

Maar toen ze jonger waren wilden zij nog wel eens vraagtekens zetten bij de dingen. "Waar komen we eigenlijk vandaan? Wat is dat eigenlijk: dood gaan? Waarom kun je maar met een vrouw tegelijk trouwen? Had ik ook uit andere mensen geboren kunnen worden? Hoe weten we dat 1+1=2 waar is?"

 

Deze oorspronkelijke openheid en nieuwsgierigheid kunnen we makkelijk de kop indrukken door te zeggen: Dat is nou eenmaal zo en zo. Maar wat zonde! 

 

Filosoferen geeft kinderen de ruimte om zelf vragen te durven stellen bij het vanzelfsprekende en filosoferen is een aanmoediging om het lef te hebben te accepteren dat er soms geen antwoord bestaat. De wereld is niet zwart wit. Maar grijs. Of kleurrijk. 

 

 

Sabine Wassenberg en Maaike Merckens van WonderWhy vertellen over hun bevindingen tijdens het filosoferen in de klas. 

 

Ed Weijers zal ingaan op verspreiding, onderzoek en ontwikkeling van het filosoferen met kinderen.

 

Twee scholieren zullen een korte presentatie geven van een boekje dat zij hebben geschreven.

 
 

Drs Sabine Wassenberg (1981) en mr. drs. Maaike Merckens (1961) werken beiden als filosoof met kinderen, jongeren en volwassenen. Ze publiceerden in 2010 Kinderen en… Liefde, relaties en seksualiteit (filosoferen met kinderen) bij uitgeverij Kwintessens, evenals een handleiding voor docenten in Leraren en… Competenties (2011) bij dezelfde uitgever.

 

Drs Ed Weijers is afgestudeerd op Heidegger aan de Leidse Faculteit Wijsbegeerte in 1989. Hij behaalde zijn eerstegraagds bevoegdheid aan de lerarenopleiding van de Universiteit Utrecht. Hij doceerde Filosoferen met kinderen van 1990-2000 aan de PABO-hogeschool Alkmaar. Sinds 1990 is hij verbonden aan het Centrum voor kinderfilosofie Nederland. Hij is penningmeester van de Europese Stichting SOPHIA voor het bevorderen van filosoferen met kinderen sinds 2004. Verder werkt hij bij EPIC International Consultants.

 

Voorafgaande registratie is niet vereist, maar wordt wel op prijs gesteld.
Filosofie & Spiritualiteit is een initiatief van prof. dr Hans Gerding (Wijsbegeerte UL), dr. Gerard Visser (Wijsbegeerte UL), drs. Barbara Zwaan (Godsdienstwetenschappen UL) en dr. Rico Sneller (Godsdienstwetenschappen UL)

Poëzie & Mystiek, Minisymposium Filosofie & Spiritualiteit vrijdag 30 maart

Poëzie & Mystiek
Minisymposium Filosofie & Spiritualiteit
Vrijdag 30 maart 2012, 13.30-16.30h.
Locatie: Lipsiusgebouw, Cleveringaplaats 1, Leiden, zaal 011
Kosten: € 2,50; studenten en medewerkers UL gratis.
Sprekers:
prof. dr. Maaike Meijer
dr. Jan Oegema
Maaike Meijer

Vasalis’ poetica in het licht van de mystiek
Dat Vasalis een aantal mystieke gedichten heeft geschreven, is geen verrassing meer. Maaike Meijer heeft het betoogd in 1988 (‘M. Vasalis en het interpretatiekader van de mystiek’) en deze gedachte speelt ook weer een rol in haar recente Vasalis-biografie. In deze lezing wil Maaike Meijer ingaan op de wijze waarop de mystiek ook Vasalis’ poetica bepaalt, in de zin dat haar gedichten zich afspelen op de rand van het zegbare. Woordarmoede of zelfs sprakeloosheid behoort per traditie bij de mystieke ervaring en dat element vind je vaak in Vasalis’ poëzie terug. Meijer zal ook spreken over de materialiteit en de lichamelijkheid van poëzie. Vasalis’ mystiek is tenslotte allerminst vergeestelijkt, maar eerder een ‘mystiek van het aardse’.
Prof. dr. M.J.H. (Maaike) Meijer (1949) publiceerde veel op het gebied van poëzietheorie en –interpretatie, genderstudies en cultural studies. Ze is hoogleraar verbonden aan het Centrum voor Gender en Diversiteit (Faculteit Cultuur- en Maatschappijwetenschappen) van de Universiteit van Maastricht. In 2011 verscheen haar biografie van de Nederlandse dichter M. Vasalis bij Uitgeverij Van Oorschot. Momenteel werkt ze aan een bundel over liederen en gedichten, en aan een boek over mannelijkheid.
(m.meijer@maastrichtuniversity.nl).
Jan Oegema

Lucebert en zijn psychomachia

Vanaf het moment dat neerlandici zich op de poëzie van Lucebert stortten, is ‘de mysiek’ daarvoor een even voorspelbaar als omstreden interpretatiekader. Maar liefst drie deskundigen (‘gekken die gestudeerd zijn in mij’, volgens het weinig vlijende commentaar van de dichter) brachten het tot een dissertatie, maar consensus is er nog altijd niet. Christelijke mystiek, kabbala, boeddhisme, taoïsme – al die interteksten zijn eenvoudig aanwijsbaar in het werk van deze mediamieke dichter. Zoals ook diens tegenstrijdige positiebepalingen dienaangaande, zowel in zijn poëzie als daarbuiten. Geen wonder dus dat kenners en liefhebbers verdeeld zijn in onderling moeizaam communicerende kampen. In deze lezing een poging om Luceberts poëzie te bezien vanuit een perspectief dat de tegenstellingen overbrugt.
Jan Oegema (1963) is uitgever en publicist. Hij schreef o.m. Lucebert, mysticus (1999) en Een vreemd geluk. Over de publieke religie rond Auschwitz (2003). In 2009 organiseerde hij met Ton Lathouwers en Louise Kleinherenbrink het eerste open klooster (http://www.openklooster.nl/). Afgelopen najaar verscheen zijn laatste boek, De stille stem. Niet-weten als levenshouding (Nieuw Amsterdam). Gelijktijdig daarmee verscheen een lang essay over Lucebert in Lucebert, Op mijn rug rust de wind. Drie voordrachten uit 1949 (Huis Clos).
Meer informatie: h.w.sneller@hum.leidenuniv.nl


Voorafgaande registratie is niet vereist, maar wordt wel op prijs gesteld.
p.s. Eind maart verschijnt een themanummer van het tijdschrift Filosofie over "Filosofie en spiritualiteit". Klik hier voor bestelling van een los nummer of voor een abonnement.
 
Filosofie & Spiritualiteit is een initiatief van prof. dr Hans Gerding (Wijsbegeerte UL), dr. Gerard Visser (Wijsbegeerte UL), drs. Barbara Zwaan (Godsdienstwetenschappen UL) en dr. Rico Sneller (Godsdienstwetenschappen UL)

MA course Engendering Judaism

Gender and Religion: Engendering the Study of Judaism

Course description:

According to scholar Miriam Peskowitz, "the Enlightenment fantasy of a universal human subject who is unified, seamless and coherent is both culturally pervasive and false". In it gender is identified with "natural" sex differences rather than a cultural product. In this course we will first introduce the concept of gender studies. We will next examine the ways in which the field of Jewish Studies (like most other fields of study) has long been situated in an engendered discourse including the construction of categories and practices for envisioning sexual difference in the Jewish past. These categories will be subjected to criticism and new ways of looking at Jewish texts (mystical, philosophical, historical/religious) discussed.

 

Jewish Marriage Contract

Course objectives:

In depth study of several important cultural fields of the Jewish tradition (religious practice, philosophy, mysticism/spirituality, politics) highlighting gender questions from different angles. It will be shown that these fields are not only illustrative for the Jewish tradition, but for any gendered field of human culture.

 

Information:
prof. dr J. Frishman, J.Frishman@religion.leidenuniv.nl
dr H.W. Sneller, h.w.sneller@hum.leidenuniv.nl

Weekly Schedule

Week 1

8 February 2012, 9-11 am, Eyckhof 2, room 004

Course instructor: Frishman

 

Subject: Introduction to Gender Studies; Gender and Religion

Assignment: Laura Lee Downs, Writing Gender History (Hodder Arnold 2007), Introduction (pp. 1-8), ch. 1(pp. 9-19), ch. 5 (pp. 55-72), ch. 6 (pp. 73-87); Miriam Peskowitz, “Engendering Jewish Religious History”, in: Miriam Peskowitz and Laura Levitt (eds.), Judaism since Gender (Routledge 1997), ch. 1 (pp. 17-39).

Week 2

15 February 2012, 9-11 am, Eyckhof 2, room 004

Course instructor: Frishman

Subject: Rabbinic Judaism: the Invention of the Jewish Man (and the Consequences for Women)

Assignment: Daniel Boyarin, Unheroic Conduct. The Rise of Heterosexuality and the Invention of the Jewish Man (University of California Press 1997), ch. 3 “Rabbis and their Pals” (pp. 127-150); Miriam Peskowitz, Spinning Fantasies: Rabbis, Gender and History (University of California Press 1997), ch. 1-3; *Daniel Boyarin, Unheroic Conduct, ch. 4; *Miriam Peskowitz, Spinning Fantasies, remaining chapters.   

 

Week 3 22 February 2012, 9-11 am, Eyckhof 2, room 004

Course instructor: Frishman

Subject: Men, Women and the Covenant of Circumcision

Assignment: Shaye Cohen, Why Aren’t Jewish Women Circumcised? Gender and Covenant in Judaism (University of California Press 2005), ch. 5, “The Celebration of Manhood” (pp. 111-142) and ch. 7 “True Faith and the Exemption of Women” (pp. 174-190); Robin Judd, Contested Rituals. Circumcision, Kosher Butchering, and Jewish Political Life in Germany1843-1933 (Cornell University Press 2007), ch. 1 “The Circumcision Questions in the German Speaking Lands, 1843-1857” (pp. 21-57). * Shaye Cohen, Why Aren’t Jewish Women Circumcised?, ch. 4 & 6; * Robin Judd, Contested Rituals, ch. 2-3.   

 

Week 4

29 February 2012, 9-11 am, Eyckhof 2, room 004

Course instructor: Frishman

Subject: Muskeljudentum: Zionism and Gender

Assignment: Daniel Boyarin, Unheroic Conduct, ch. 7, “The Colonial Drag: Zionism, Gender, and Mimicry” (pp. 271-312); *David Biale, “Zionism as an Erotic Revollution”, in: H. Eilberg-Schwartz (ed.), People of the Body. Jews and Judaism from an Embodied Perspective (SUNY Press 1992), ch. 11 (pp. 283-308); *Sharon Gillerman, “Kraftmensch Siegmund Breitbart: Interpretationen des jüdischen Körpers”, in: Michael Brenner and Gideon Reuveni (eds), Emanzipation durch Muskelkraft. Juden und Sport in Europa (Vandenhoeck & Ruprecht 2006) ch. 5 (pp. 68-80); *Lesley Hazleton, “Israeli Women: Three Myths”, in Susannah Heschel (ed.), On Being a Jewish Feminist (Schocken Books 1983) 65-87.

 

 

 

Week 5

7 March 2012, 9-11 am, Eyckhof 2, room 004

Course instructor: Frishman

Subject: Women and Religious Practice in Modernity: the Limitations of Tradition

 Assignment: Michael Meyer, “Women in Thought and Practice of the European Jewish Reform Movement”, in: Marion Kaplan and Deborah Dash Moore (eds.), Gender and Jewish History. The Modern Jewish Experience (Indiana University Press 2011), ch. 9 (pp. 139-157); Judith Plaskow, Standing Again at Sinai. Judaism from a Feminist Perspective (Harper & Row 1990) ch. 3 “Israel: Toward a New Concept of Community” (pp. 76-106) and ch. 4 “God: Reimaging the Unimaginable” (pp. 121-146); *Marion Kaplan, The Making of the Jewish Middle Class (Oxford University Press), Introduction (pp. 3-19) and ch. 2 (pp. 64-84); *Benjamin Maria Baader, Gender, Judaism and Bourgeois Culture in Germany, 1800-1870 (Indiana University Press 2006), pp. 99-133 & 184-211; *David Ellenson, “Berman Orthodox Rabbinical Writings on the Jewish Textual Education of Women”, in: Marion Kaplan and Deborah Dash Moore (eds.), Gender and Jewish History, ch. 10 (pp. 158-169).   

 

Week 6

14 March 2012, 9-11 am, Eyckhof 2, room 004

Course instructor: Frishman

 

Subject: Gender and Assimilation

Assignment: Paula Hyman, Gender and Assimilation in Modern Jewish History. The Roles and Presentation of Women (University of Washington Press 1995), ch. 1 (pp. 10-49); *rest of the book.

  

21 March 2012, 9-11 am, Eyckhof 2, room 004

 

Week 7 N.B. this week is scheduled instead of April 18th

Course instructor: Sneller

 

Subject: Philosophy: Engendered metaphysics

 

Assignment: Hava Tirosh-Samuelson (ed.), Women and Gender in Jewish Philosophy (Indiana University Press 2004), chs. 7 & 2; *Spinoza, Ethica book I: appendix + book III: until proposition IV (included).

 

N.B. There will be no class on March 28 2012  

 

Week 8

April 4 2012, 9-11 am, Eyckhof 2, room 004

Course instructor: Sneller

 

Subject: Philosophy: Engendered ethics

 

Assignment: Hava Tirosh-Samuelson, chs. 8 & 3; *Spinoza, Ethica book V: until proposition X (included).   

 

Week 9

April 11 2012, 9-11 am, Eyckhof 2, room 004

Course instructor: Sneller

 

Subject: Philosophy: Engendered politics

 

Assignment: Hava Tirosh-Samuelson, chs. 9 & 4; *Karl Marx, ‘Zur Judenfrage’, in: Die Frühschriften, Hsg. S. Landshut, Stuttgart, Alfred Kröner Verlag, 1964, pp.171-207, zie: http://www.gutenberg2000.de/marx/schrift1/me01_347.htm

 

 

Week 10

April 25 2012, 9-11 am, Eyckhof 2, room 004

Course instructor: Sneller

 

Subject: Mysticism: Androgeneity

Assignment: Moshe Idel, Kabbalah and Eros (Yale University Press 2005), ch. 2; *Zohar, The Book of Splendor. Basic Readings from the Kabbalah. Ed. by Gershom Scholem, New York, Schocken Books, 1977 (1949), pp. 3-20 (several parts on Genesis)   

 

Week 11

May 2 2012, 9-11 am, Eyckhof 2, room 004

Course instructor: Sneller

 

Subject: Mysticism: Eros

Assignment: Moshe Idel, ch. 4; *Moshe Idel, Studies in Ecstatic Kabbalah, New York, SUNY, 1988, Ch. 7 (‘Hitbodedut as Concentration in Ecstatic Kabbalah’)   

 

Week 12

May 9 2012, 9-11 am, Eyckhof 2, room 004

Course instructor: Sneller

 

Subject: Mysticism: Cosmoeroticism

 

Assignment: Moshe Idel, ch. 5; *idem Conclusive Remarks and Appendix

 

 

  *Articles preceded by a * star serve as additional reading for the student who will be making a presentation on the subject of the week.

 

 

Assessment

Students will be graded on the basis of an oral presentation in class (35%), to be selected from one of the weekly topics to be discussed, and a final paper (65%).

 

seminar Staff/Students 2012 Godsdienstfilosofie/Ethiek, Sociale Wetenschappen, Godsdienstwetenschappen

Seminar Staff/Students spring semester 2012 Godsdienstfilosofie/Ethiek, Sociale Wetenschappen, Godsdienstwetenschappen

Antonio Damasio, Looking for Spinoza. Joy, Sorrow, and the Feeling Brain (vert. Het gelijk van Spinoza. Vreugde, verdriet en het voelende brein)

 

Antonio Damasio (born February 25, 1944 in Lisbon, Portugal) is David Dornsife Professor of Neuroscience at the University of Southern California, where he heads USC’s Brain and Creativity Institute and Adjunct Professor at the Salk Institute. Prior to taking up his posts at USC, in 2005, Damasio was M.W. Van Allen Professor and Head of Neurology at the University of Iowa Hospitals and Clinics. His career at Iowa lasted from 1976 to 2005.

Besides being a well-known researcher in several areas of neurology and neuroscience, Damasio is the author of several best-selling books which describe his scientific thinking. "As a leading neuroscientist, Damasio has dared to speculate on neurobiological data, and has offered a theory about the relationship between human emotions, human rationality, and the underlying biology." (source: wikipedia)

Organisation

Drs. Annemarie van Stee (a.m.van.stee@religion.leidenuniv.nl)

Dr. Rico Sneller (h.w.sneller@hum.leidenuniv.nl)

Programme

First meeting

Date

Wednesday 1 February 3-5pm Vrieshof 1/006

Text

Ch. 1

Introduction

Annemarie van Stee

Second meeting

date

Wednesday 29 February 3-5 pm board room

Text

Ch. 2

Introduction

Annefieke Bonants

Third meeting

date

Wednesday 28 March 3-5pm Vrieshof 1/001

Text

Ch. 3

Introduction

Afra Wamsteker

Fourth meeting

date

Wednesday 4 April 3-5pm board room

Text

Ch. 4

Introduction

Maartje Valk

Fifth meeting

date

Wednesday 11 April 3-5pm board room

Text

Ch. 5

Introduction

Hans Hamburger

Sixth meeting

date

Wednesday 2 May 3-5pm board room

Text

Ch. 6

Introduction

 Jeroen van Es

Seventh meeting

date

Wednesday 16 May 3-5pm board room

Text

Ch. 7

Introduction

 Ruud Hilkman